Maar de gehandicapten gaan er op vooruit

Nooit meer ’hi luv’ in de rode bus
groot-brittannië
door Henriëtte Lakmaker
Londen rouwt: de rode dubbeldekker is, op enkele buslijnen na, uit het straatbeeld verdwenen.



T.S. Eliot schreef zijn gedichten op de dubbeldekker van lijn 73, weten kenners. De bus was decor van vele films, en miljoenen toeristen reden er hun eerste ritje door Londen op. De ontplofte bus op Tavistock Square werd sinds de aanslagen van 7 juli van dit jaar symbool van de argeloze, uiteengerukte forens. Maar vanaf vandaag is het allemaal geschiedenis: de conductrice die je onderaan het trapje met ’hi, luv’ begroet, het belletje bij iedere stop, het uitzicht vanaf het bovendek op de eindeloze file van andere rode bussen in een verstopte Oxford Street. Dat doet pijn. Voor de laatste ouderwetse bus, op lijn 159 van Marble Arch naar Brixton, waren er gisteren zelfs bloemen: R.I.P. 159 stond er op bijbehorend spandoekje. Voortaan rijdt het oer-Londense icoon van de rode dubbeldekker nog maar op twee toeristische lijnen. De Routemaster (RM), zoals dit type bus heet, is te duur geworden, in verbruik en in personeelskosten. Naast de chauffeur in zijn afgesloten hokje is er ook een conducteur nodig. Bovendien voldoet de RM niet meer aan de veiligheidseisen. Bij het springen van dat handige hop on, hop off-platformpje zijn doden gevallen. Ander argument is dat de bussen moeilijk toegankelijk zijn voor gehandicapten.

Er blijven, naast gewone en extra lange bussen, nog wel dubbeldekkers rijden in Londen, maar ze zijn helemaal dicht – net een koektrommel, snuiven Londenaren, die zich al jaren opwinden over de op handen zijnde verdwijning van hun RM. De bussen zijn de enige vorm van openbaar vervoer in de stad waar de mensen nog enige affectie voor voelen, schreef Andrew Gilligan – die van de omstreden radioreportage uit 2003 over wapens in Irak – vorig jaar in het Londense dagblad Evening Standard. Hij haalde herinneringen op aan zijn eerste rit op een dubbeldekker een kleine dertig jaar geleden. ,,Met hun rondingen, ontroerend donderend geluid van de motor en het open platform’’ voelde het rijden op de bus als zeilen op een schip, tekende hij in weemoed op. Kom daar maar eens om op de moderne bus, waar de motor niet bromt maar piept, en de ramen niet open kunnen.

Het verdriet bij de Londenaren, die gisteren in lange rijen stonden om de laatste rit mee te kunnen maken, is niet alleen maar loze nostalgie. De bus herinnert ook aan de magere jaren van Groot-Brittannie, toen Gilligan op zo’n bus zijn eigen leraar herkende die in het weekend als conducteur bijverdiende.

In het grotendeels geprivatiseerde busvervoer van Londen werden de afgelopen jaren de ouderwetse dubbeldekkers langzamerhand vervangen, de ene na de andere lijn. De slag om de dubbeldekker ontvouwde zich, en onder druk van de Red de Routemaster-campagne, geleid door de Evening Standard en organisaties als The Routemaster Association (www.routemaster.org.uk/) liep de afschaffing enige vertraging op. Ook burgemeester Ken Livingstone schaarde zich achter de bus, maar uiteindelijk was het het transportbedrijf dat het licht uitdeed.

Ondertussen is er alweer een strijd ontbrand om een andere Londense icoon: de rode telefooncel.



www.routemaster.org.uk/

Dubbeldekkers zijn te koop voor 20000 euro
Honderden dubbeldekkers krijgen een tweede leven. In Londen kan je loungen in een tot bar omgebouwde bus, en daklozenorganisaties willen hun cliënten onderdak bieden in een Routemaster. Ze rijden ook rond in andere Britse steden. In Hong Kong, voormalig Britse kolonie, zijn ze nog te zien. Liefhebbers kunnen ze bovendien zelf aanschaffen: er zijn er nog zo’n 35 te koop, voor tussen de 18000 en 52000 euro, meldt de BBC.